Van krimpverhaal naar groeiregio: hoe provincie en regio samen bouwen aan Twente 2050

Twente maakt de sprong vooruit
Van krimpverhaal naar groeiregio: hoe provincie en regio samen bouwen aan Twente 2050

Twente ontwikkelt zich de afgelopen jaren anders dan lang werd gedacht. Waar vroeger sprake was van zorgen over krimp, laat de praktijk inmiddels een heel andere beweging zien. De regio groeit en bouwt al langere tijd meer woningen dan afgesproken en weet die woningen ook daadwerkelijk kwijt te raken. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst.

Over hoe Twente deze groei vasthoudt, welke keuzes daarbij horen en hoe provincie en gemeenten samen optrekken richting 2050, spraken we met Liesbeth Grijsen, gedeputeerde Wonen, Ruimtelijke Ordening en Participatie, en Thijs Elderink, strateeg Wonen & Verstedelijking.

Twente als groeiregio
Volgens Liesbeth begint de woonopgave in Twente met het besef dat bouwen altijd over verschillende termijnen gaat. “Met het bouwen van een woning ben je soms zeven jaar verder. Daarom kijken we naar de korte, middellange én lange termijn.”

Wat haar vooral opvalt, is dat Twente best wel uniek is. Mensen wonen en werken er namelijk vaak binnen de eigen regio. “Waar in het verleden werd gedacht dat Twente een krimpregio was, zien we eigenlijk dat Twente meer woningen bouwt dan eerder afgesproken. Daarnaast zien we dat deze woningen niet leegstaan; sterker nog er is nog steeds een enorme behoefte aan woningen.”

De oorspronkelijke afspraak met het Rijk was de bouw van ongeveer 14.000 woningen tot 2031. “Maar Twente bouwt in zo’n tempo, en de behoefte blijft zo groot, dat we dat inmiddels hebben verhoogd naar 20.000,” legt Grijsen uit.

Ook het Rijk herkent de potentie. In de Nota Ruimte krijgt Twente een belangrijke rol. Net als in de verstedelijkingsstrategie die samen met het Rijk en regio wordt uitgewerkt, waarin gesproken wordt over een opgave van zo’n 60.000 nieuwe woningen tot 2050. Dat sluit volgens Elderink aan bij wat de regio nu al laat zien. “Als je het terugrekent, zit Twente qua bouwvolume eigenlijk al op het niveau dat voor die lange termijn nodig is. Dat laat zien dat de regio een stevige basis heeft om verder te groeien.”

De economische schaalsprong
De woningbouwopgave staat niet op zichzelf. Twente groeit ook economisch. Innovatieve bedrijven hebben de afgelopen jaren een stevige vlucht genomen, de Universiteit Twente trekt talent aan en er ontstaan voortdurend spin-offs. “Twente is de vierde economische regio van Nederland en de enige met een universiteit in onze provincie. Grote start-ups zoals Booking.com en Thuisbezorgd zijn hier ontstaan. Dat klimaat willen we vasthouden en verder versterken,” vertelt Thijs.

De stedenband Almelo-Hengelo-Enschede vormt daarbij het zwaartepunt. Tot 2050 worden hier naar verwachting circa. 55.000 arbeidsplaatsen toegevoegd. Een deel van de woningbouwopgave, zoals de 10.000 woningen in de Spoorzone Hengelo-Enschede tussen 2031 en 2040, hangt daar direct mee samen.

Kansen én uitdagingen
Dat Twente groeit, staat voor beiden vast. Maar de manier waarop die groei wordt vormgegeven, vraagt om zorgvuldigheid.

Liesbeth: “De goede gesprekken zijn zich aan het ontwikkelen tussen de veertien gemeenten. De vraag is: wie bouwt voor welke doelgroep? Richt iedereen zich op young professionals of kijk je juist waar gezinnen zouden moeten landen. Die rolverdeling is belangrijk en daarover zijn gesprekken gaande.”

Een uitdaging is de bereikbaarheid in Twente. “Wat je nu al ziet,” zegt Liesbeth, “is dat je steeds vaker stilstaat, zeker wanneer je je in de spits door Twente begeeft. In Twente woont en werkt bijna iedereen in de regio. De afstand per persoon is niet zo groot, maar bij groei hoort de vraag: kunnen we ons blijven verplaatsen zoals nu? Of moeten we anders gaan kijken naar OV?”.

Ze noemt de F35 (fietssnelweg) als voorbeeld van waar al stappen worden gezet. “Daar wordt enorm hard gewerkt aan het versterken van de infrastructuur. Ik heb negen jaar lang tien kilometer enkele reis naar mijn werk gefietst en was daarmee sneller dan met de auto. Dat moet je even ontdekken.”

Twente is geen Randstad-regio en dat biedt kansen
Twente ligt anders ten opzichte van de Randstad dan Zwolle of Deventer. Daar ben je binnen een uur in Amsterdam. Twente heeft die pendelbeweging minder, maar volgens Liesbeth is dat geen nadeel. “Het geeft ruimte. En de samenwerking met Duitsland biedt juist kansen. De grens is geen eindpunt. De Universiteit Twente werkt al samen met Münster; dat kan economisch nog veel meer opleveren."

Uniek Twente
Volgens Liesbeth onderscheidt Twente zich vooral door de manier waarop gemeenten met elkaar samenwerken. “We zien dat mensen zich hier veel binnen de regio begeven. Dat maakt Twente hecht. Bestuurlijk is het overzichtelijk: veertien gemeenten, één provincie en het waterschap.”

De juiste woningen op de juiste plek
De provincie werkt met de gemeenten aan afspraken over welke woningen waar nodig zijn. Binnenkort wordt landelijk vastgelegd dat een derde van alle nieuwbouw sociale huur moet zijn. “Daar maken we regionaal afspraken over,” zegt Liesbeth. “Maar ook over het huisvesten van kwetsbare mensen. Zonder dak boven je hoofd kun je geen probleem oplossen.”

Grote focus op ouderen en doorstroom
Twente vergrijst bovengemiddeld snel. Meer 65-plussers, meer 80-plussers, minder verpleeghuisplekken. “Daarom moeten we plekken maken waar mensen goed oud kunnen worden,” zegt Liesbeth. “Woningen die aansluiten op hun levensfase, met voorzieningen in de buurt en mogelijkheden om elkaar te helpen.”

Doorstroom is daarin essentieel, zegt Liesbeth: Eén verhuizing kan vier tot vijf andere verhuisbewegingen op gang brengen. Daardoor komen woningen vrij voor gezinnen en starters.”

Beleid en strategie: samen plannen maken voor 2050
De verstedelijkingsstrategie voor Twente wordt gezamenlijk opgesteld. “We doen dit echt samen,” benadrukt Liesbeth. Gemeenten, waterschap, provincie en Rijk werken gezamenlijk aan een plan voor woningbouw, werklocaties, bereikbaarheid en voorzieningen tot 2050. De woondeals volgen hetzelfde principe. “We maken eerst regionale afspraken. Wat willen gemeenten, wat kunnen ze, wat is realistisch? Daarna leggen we dat voor aan het Rijk. Zo zijn we ook van 14.000 naar 20.000 woningen gegaan.”

Volgens Thijs zijn gesprekken met gemeenten, markt en corporaties essentieel. “Daar hoor je waar het schuurt: netcongestie, capaciteit, financiële haalbaarheid. Wij kijken dan waar wij als provincie kunnen helpen, soms is dat geld, soms menskracht en soms het versnellen van processen.”

Samenwerking als fundament
De samenwerking in Overijssel is volgens beiden een sterk punt. In de ‘Woonkeuken’, het brede netwerk van marktpartijen, corporaties en overheden, werken inmiddels ruim duizend professionals samen. De Brede Bouwcoalitie monitort de voortgang van de woningbouwopgave en pakt knelpunten gezamenlijk op. Thijs: “Twente is het bouwende hart van Nederland. Veel bouwende partijen komen hier vandaan. Die korte lijnen helpen enorm.”

Liesbeth vat het simpel samen: “Een provincie bouwt geen woningen. Een gemeente ook niet. Een ontwikkelaar ook niet zonder overheden. Je hebt elkaar nodig. Alleen door elkaar te kennen en op te zoeken als het even lastig wordt, kun je echt tempo maken.”

Toekomst en leefbaarheid: van huizen naar gemeenschappen
Kijkend naar 2050 ziet Liesbeth dat de manier van wonen verandert. “Gezien de vergrijzing en daarmee de vele arbeidsplekken die ontstaan. Wordt fabrieksmatig bouwen belangrijker om de productie op peil te houden.”

Maar ook sociaal verandert er veel. “Steeds meer mensen wonen alleen. Eenzaamheid komt in alle groepen voor. We bouwen onze huizen vaak voor afzondering. De vraag is: is dat nog van deze tijd?”

Twente biedt al voorbeelden van nieuwe vormen, zoals Bundle voor young professionals: 250 studio’s met gedeelde werkplekken, keuken, tuin. Voor ouderen bestaan vergelijkbare concepten. Het uitgangspunt: niet alleen wonen, maar samenleven.

“We moeten eigenlijk ophouden met huizen bouwen”, zegt Liesbeth.” En weer gemeenschappen gaan bouwen.” Thijs vult aan: “Dat betekent ook dat je de buitenruimte zo moet inrichten dat mensen elkaar vanzelf ontmoeten. Dat hoort bij een toekomstbestendige regio.”

Tot slot: een oproep aan de Twentse vastgoedwereld
Liesbeth hoeft daar niet lang over na te denken. “Twente heeft enorme potentie. Ik zou willen oproepen: investeer in je eigen regio. Vooral middenhuur is belangrijk. Daar hebben we investeerders voor nodig. Investeer in Twente, en help de dromen van Twente waar te maken.”

Thijs sluit af met een aansporing:
“Durf te innoveren. Als we blijven bouwen zoals altijd, redden we het niet. Nieuwe woonvormen en bouwmethoden zijn nodig. Zoek ons vooral op, we denken en werken daar graag aan mee. Alleen zo haal je die schaalsprong.”